Το γραψιμο ειναι η καλυτερη μορφη επικοινωνιας μετα τον ερωτα

σκεψεις, συνεντευξεις και κειμενα

Sunday, October 04, 2009

Επικίνδυνη καταβύθιση στην ύπαρξη

ΛΑΡΣ ΦΟΝ ΤΡΙΕΡ
ANTICHRIST


«Η κόλαση είναι οι άλλοι», «η κόλαση είναι το άλλο φύλο!», τελικά μήπως η κόλαση είναι μέσα μας;
 Η ελληνική μετάφραση του “antichrist” μας παραπλανεί. Και βέβαια δεν βλέπουμε ΤΟΝ Αντίχριστο, ο αγγλικός τίτλος δεν έχει άρθρο. Βλέπουμε ΤΗΝ αντίχριστο. Αυτό για να ξεκαθαριστούν πιθανώς κάποιες απορίες θεατών που ψάχνουν να βρουν τον αντίχριστο. Θα έλεγα ότι το αρσενικό άρθρο θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί στη λέξη: Ο εξορκιστής. Γιατί αν η γυναίκα παίζει τον ρόλο της αντίχριστου, ο άντρας υποδύεται τον εξορκιστή. Που στο τέλος γλιτώνει απ’ το κακό –σκοτώνοντάς το- αφού έχει υποστεί ο ίδιος –ως άλλος Χριστός- την αλληγορική του σταύρωση, ενώ ανυψώνεται και γύρω του μαζεύεται ένα πλήθος πιστών για να τον δοξάσει. Και όλα αυτά μέσα στη ζούγκλα που οι άνθρωποι ονόμασαν eden (παράδεισο) ενώ δεν είναι τίποτ’ άλλο παρά η αυθεντική άγρια φύση. Όλα αυτά τα αλληγορικά αναδύονται από το καινούριο έργο του Λαρς Φον Τρίερ. Αλλά αν ήταν μόνο αυτά το έργο θα ήταν σχηματικό και δεν θα διέφερε πολύ από τα έργα που βλέπουν τα παιδιά μας με την πάλη του καλού και του κακού. Επιπλέον με λίγο σκληρό πορνό και λίγο σαδομαζόχ για κατανάλωση από ενηλίκους.
Ο Λαρς Φον Τρίερ είχε απίστευτη διαύγεια. Με όχημα αυτό το σχήμα και μια κοινότυπη ιστορία σχέσεων ζευγαριού, φτάνει στο βάθος και ακουμπά τον πυρήνα πέρα και πιο μακριά απ’ τη Βιρτζίνια Γουλφ. Σκάβει βαθιά στο υποσυνείδητο και ανακαλύπτει τη σκοτεινή φλέβα του ανθρώπου. Το ένστικτο. Την ίδια τη ζούγκλα. Εκεί οδηγεί σιγά σιγά τους ήρωές του. Εκείνη, γράφοντας τη διατριβή της για τις γυναίκες που σκότωναν σαν μάγισσες τον Μεσαίωνα, ανακαλύπτει μέσα της τη σκοτεινή πλευρά της και ταυτίζεται –όχι χωρίς τρόμο- μ’ αυτήν. Το πρώτο της θύμα θα είναι το παιδί της. Σκοτώνει την αθωότητα. Μα ποιος είπε ότι ο άνθρωπος είναι αθώος σε όποια ηλικία; Με άγνοια, ναι, με αθωότητα όμως;
Ο άντρας, ψυχοθεραπευτής, θα την οδηγήσει στη θεραπεία μέσα από την είσοδο στα ίδια τα χωράφια του τρόμου της για να την απελευθερώσει απ’ το φόβο. Αλαζών, γνώστης και χειριστής της ανθρώπινης ψυχής θα προχωρήσει φτάνοντας στα άκρα. Και θα την απελευθερώσει απ’ το φόβο της. Αλλά συγχρόνως θα την απελευθερώσει και από όποια ηθική προστασία παρέχει στον άνθρωπο ο πολιτισμός του που θάβει το ένστικτο. Η γυναίκα θα σταυρώσει τον σωτήρα της, άλλωστε δεν του είχε ζητήσει ποτέ να τη σώσει. Ο άνθρωπος δεν έχει ανάγκη από Μεσσίες. Το μήνυμα είναι σαφές. Έχει ανάγκη από συμφιλίωση με τον εαυτό του. Ο πόνος, η θλίψη και η απόγνωση, στοιχεία που ενυπάρχουν στην ψυχή του ανθρώπου, τον βοηθούν να παραμένει άνθρωπος. Χωρίς αυτά γίνεται ζώο. Χωρίς αυτά δεν μπορεί να μετουσιώσει την απώλεια και τον φόβο σε τέχνη για να σωθεί. Χωρίς αυτά δεν μπορεί να αφεθεί ν’ αγαπήσει.
Παραβλέπω τη φράση του λύκου «Το χάος βασιλεύει» γιατί τη θεωρώ περιττή και κλισέ. Η εικόνα μιλάει μόνη της. Δεν υπάρχει χάος, υπάρχει ζούγκλα.
Ο Λαρς Φον Τρίερ καταβυθίζεται πλάθοντας ένα έργο που μιλά με μεγάλη διαύγεια για την αλήθεια μέσα μας, που δεν μπορούμε ή δεν θέλουμε ή δεν ξέρουμε να τη δούμε. Και κάνει τέχνη. Υψηλή τέχνη. Γιατί τι άλλο είναι η τέχνη από μια προσπάθεια να μάθουμε τον εαυτό μας;
Σίγουρα η κόλαση είναι μέσα μας, η πρόκληση είναι να ξέρουμε να τη διαχειριστούμε.
Το έργο δίχασε, φόβισε, υμνήθηκε, μισήθηκε. Σίγουρα παραβίασε τις αντιστάσεις μας, άγγιξε ευαίσθητες περιοχές και νιώσαμε στο σβέρκο μας τον κίνδυνο.
Πολλοί είπαν ότι ο Λαρς Φον Τρίερ είναι μισογύνης. Γέλασα. Αν ήταν να χαρακτηρίσουμε κάπως τον Τρίερ θα ήταν ίσως μισάνδρας, γιατί τον άντρα παρουσιάζει σαν τον μεγάλο θύτη ενώ η γυναίκα αντιδρά στις ενέργειές του. Δεν πιστεύω ωστόσο σε όλα αυτά. Η ταινία μοιάζει επικίνδυνη για δυο λόγους. Για την «ψυχική μας ηρεμία» και για τον υψηλά τοποθετημένο πλέον πήχη στην τέχνη!

4 comments:

kioy said...

Υπέροχη ανάρτηση!

Προσυπογράφω στο σχόλιο της κόκκινης γραματοσειράς. Νομίζω πως ο Trier πέραν του αυτονόητου, δηλαδή να παρουσιάσει ατολεξή το εσωτερικό μας χάος, προβαίνει και σε μια γενική δηλωση κατά του "πολιτισμού". Ο οποίος βαυκαλίζεται με τις υπεκφυγές της λογικής καταπιέζοντας και αγνοώντας το "πραγματικό" του πρόσωπο. Το πρόσωπο που μορφώνεται από ένα κουβάρι ενστίκτων και παρορμήσεων.

Λεία Βιτάλη said...

ϊσως τελικά, τώρα που το σκέφτομαι, το "χάος" του Τρίερ να είναι ακριβώς αυτό που λες, το κουβάρι των ενστίκτων και των παρορμήσεων. Μου αρέσει κι έτσι.

Anonymous said...
This comment has been removed by a blog administrator.
2Σx2 said...

Επιτέλους ένας σύμμαχος!
Με έφαγαν στο δικό μου blog επειδή μου άρεσε το Antichrist!
Δήθεν, ρηχό, και καλά ψαγμένο και άλλα τέτοια και ο Τρίερ είναι πειραγμένος κτλ.
Κάποιους συμβολισμούς εγώ τους είδα λίγο διαφορετικά αλλά εν γένει συμφωνώ με τη γνώμη που εκφράζεται και πάνω από όλα με τη θετική κριτική γιατί πραγματικά πολύς κόσμος τη μίσησε την ταινία και προσπαθώ να καταλάβω το λόγο! Και γυναικεία ερμηνεία σαν της Gainsbourg καιρό είχα να δω!